راهنمای جامع REST API با مثال واقعی در Node.js و Express

REST API یکی از مهم‌ترین مفاهیم در توسعه وب مدرن است و تقریباً تمام وب‌اپلیکیشن‌ها و اپلیکیشن‌های موبایل برای ارتباط بین کلاینت و سرور از API استفاده می‌کنند. در این مقاله REST API را به‌صورت کامل، کاربردی و با یک مثال واقعی در Node.js و Express بررسی می‌کنیم تا بتوانید APIهای استاندارد و قابل توسعه طراحی کنید.

REST API چیست؟

REST مخفف Representational State Transfer است و یک سبک معماری برای طراحی سرویس‌های وب محسوب می‌شود. در REST API، داده‌ها معمولاً از طریق پروتکل HTTP و در قالب JSON بین کلاینت و سرور رد و بدل می‌شوند. هر درخواست نمایانگر یک عملیات مشخص روی منبع (Resource) است.

اصول اصلی REST

• استفاده از URL برای نمایش منابع
• استفاده از متدهای HTTP برای عملیات مختلف
• بدون وضعیت بودن (Stateless)
• استفاده از فرمت‌های استاندارد مانند JSON

متدهای HTTP در REST API

در REST API هر عملیات با یک متد HTTP مشخص می‌شود:

• GET: دریافت اطلاعات
• POST: ایجاد داده جدید
• PUT / PATCH: ویرایش داده
• DELETE: حذف داده

چرا Node.js و Express برای ساخت API مناسب هستند؟

Node.js به دلیل سرعت بالا و معماری غیرمسدودکننده، انتخاب بسیار محبوبی برای ساخت API است. فریم‌ورک Express نیز با سادگی و انعطاف‌پذیری بالا، فرآیند ساخت REST API را بسیار سریع و قابل مدیریت می‌کند.

اگر قصد دارید بک‌اند را اصولی یاد بگیرید، دوره‌های آموزش Node.js و آموزش Express به‌شدت پیشنهاد می‌شوند.

راه‌اندازی پروژه Node.js و Express

ابتدا یک پوشه پروژه ایجاد کرده و دستورات زیر را اجرا کنید:

npm init -y
npm install express

سپس یک فایل به نام index.js ایجاد می‌کنیم.

ساخت سرور ساده با Express

const express = require("express");
const app = express();

app.use(express.json());

app.listen(3000, () => {
  console.log("Server is running on port 3000");
});

با این کد یک سرور ساده روی پورت 3000 اجرا می‌شود.

طراحی یک REST API واقعی

فرض می‌کنیم می‌خواهیم یک API ساده برای مدیریت کاربران بسازیم.

دریافت لیست کاربران (GET)

app.get("/users", (req, res) => {
  res.json([
    { id: 1, name: "Ali" },
    { id: 2, name: "Sara" }
  ]);
});

ایجاد کاربر جدید (POST)

app.post("/users", (req, res) => {
  const user = req.body;
  res.status(201).json(user);
});

ویرایش کاربر (PUT)

app.put("/users/:id", (req, res) => {
  const id = req.params.id;
  res.json({ message: "User updated", id });
});

حذف کاربر (DELETE)

app.delete("/users/:id", (req, res) => {
  const id = req.params.id;
  res.json({ message: "User deleted", id });
});

کدهای وضعیت HTTP (Status Codes)

استفاده صحیح از Status Codeها باعث استاندارد شدن API می‌شود. برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• 200: درخواست موفق
• 201: ایجاد موفق داده
• 400: درخواست نامعتبر
• 404: منبع پیدا نشد
• 500: خطای سرور

نکات مهم برای طراحی REST API حرفه‌ای

• نام‌گذاری صحیح URLها
• استفاده از متد HTTP مناسب
• مدیریت خطاها
• اعتبارسنجی ورودی‌ها
• نسخه‌بندی API

قدم بعدی پس از REST API چیست؟

بعد از تسلط بر REST API می‌توانید سراغ احراز هویت (JWT)، اتصال به دیتابیس، Middlewareها و معماری‌های پیشرفته‌تر بروید. این مهارت‌ها نقش کلیدی در ورود به بازار کار بک‌اند دارند.

جمع‌بندی

REST API ستون فقرات ارتباط در وب مدرن است. با یادگیری اصول REST و پیاده‌سازی عملی آن در Node.js و Express، می‌توانید APIهای استاندارد، امن و مقیاس‌پذیر بسازید و به یک توسعه‌دهنده بک‌اند حرفه‌ای تبدیل شوید.